Geçtiğimiz altı ay boyunca şaşırtıcı bir şekilde zorlu, zaman alan ancak aydınlatıcı bir arayışa girdim. Bunun sonucunda ise Google ürünlerini kullanmayı tamamen bıraktım. Bu bana ilk başta basit bir görev gibi geldi, ancak sonrasında gördüm ki araştırma ve test için birçok saatimi harcamıştım ve sonunda da başarılı oldum.

Kaleme aldığım bu kılavuzun amacı, Google ürünlerini kendi araştırmalarımı ve kişisel ihtiyaçlarımı temel alarak seçtiğim alternatiflere karşı nasıl bırakabildiğimi göstermektir. Ben bir teknoloji uzmanı ya da bir kod yazıcısı değilim, fakat bir gazeteci olarak güvenlik ve gizlilik konularının da farkında olmam gerekiyor.

Tüm bu alternatifleri sadece kullanılabilirliğine, maliyetine ve istediğim işlevselliğe sahip olup olmadıklarına göre seçtim. Seçimlerim kendi ihtiyaçlarımı ve arzularımı yansıttığı için evrensel seçimler değil ve herhangi bir ticari çıkar da yansıtmıyor. Ayrıca aşağıda listelenen alternatiflerin hiçbiri bana herhangi bir komisyon vermedi.

Ama önce: Neden bu yolu seçtim?

Google’dan nefret eden biri değilim. Aslına bakarsanız çok da uzun bir önce Google’ın büyük bir hayranıydım. Hala lisede iken, 1990’ların sonlarında inanılmaz bir arama motoru keşfettiğimi hatırlıyorum. Google işlev olarak da Yahoo, Altavista veya Ask Jeeves gibi alternatiflerin önündeydi. Kullanıcıların aradıkları şeyleri, korkunç endeksleri olan bozuk web sitelerinde bulmasına yardımcı oldu. 2005’te yalnızca davet yoluyla katılabildiğimiz dönemde, Gmail kullanıcısı oldum. Arşivleme, etiket gibi özellikler tanıtıldı ve şimdiye kadar kullandığım en iyi e-posta hizmetini aldım. Google’ın 2006’da tanıttığı Takvim aracı ise, etkinlikleri aramanın ve paylaşılabilir davetleri göndermenin ne kadar kolay olduğunu gösteren bir devrim niteliğindeydi. 2007 yılında başlatılan Google Dokümanlar da benzer şekilde işlevli şaşırtıcıydı. İlk tam zamanlı işimde çalıştığım ekibimi, bir çoğumuz tarafından aynı anda düzenlenebilecek bir Google e-tablosu ve dökümanı oluşturmaya teşvik ettim.

Ancak birçok kişi gibi, ben de Google kurbanıydım. Arama motoru e-postaya, belgelere, analizlere, fotoğraflara ve hepsi birbirinin üzerine kurulmuş ve birbirine bağlı olarak çalışan onlarca hizmete evrildi. Google yararlı ürünler sunan kimliğinden kopup, bizi ve interneti bir bütün olarak para kazanma ve veri toplama aracı haline getiren bir şirkete döndü. Google, dijital hayatımızda başka hiçbir kurumun olmadığı bir şekilde yaygın durumda. Diğer teknoloji devlerinin ürünlerini kullanmayı bırakmak nispeten daha kolay olsa da, Google için aynı şeyi söylemek çok mümkün değil.

Çünkü Google, hayatımızda her yere yerleştirildi. İster dizüstü bilgisayar, ister akıllı telefon veya tabletiniz olsun, cihazlarımızda en az bir Google uygulamanız var. Google çoğu akıllı telefonlarımızda arama, haritalar, e-posta, tarayıcı hatta işletim sistemi olarak varlığını devam ettiriyor. Hatta, çoğumuzun konforla kullandığı Uber bile Google Drive’ı gezinti hizmeti için kullanıyor. Yani Google, kullandığımız kendisi harici uygulamalara dahi hizmet vererek analizlerini sağlıyor. Google artık pek çok dilde hizmet veriyor ve küresel hâkimiyetini güçlendirmiş vaziyette. Hepimiz Google’ı kullanmaya başladık çünkü birçok açıdan mevcut ürünlere daha iyi alternatifler sağladı.

Gerçek şu ki, birçoğu Edward Snowden’in Prism’e katılım göstermesinden bu yana başlatılan alternatif araçlar var. Geçen sene bu projeye başladım ve altı aylık bir araştırma, test ve birçok deneme-yanılmadan sonra, kullandığım tüm Google ürünlerine gizlilik içeren alternatifler bulmayı başardım. Hatta bazıları Google’dan daha iyi hizmet vererek beni çok şaşırttı.

Birkaç uyarı

Google’ı terketmenin en büyük zorluklardan biri, özellikle gizlilik içeren açık kaynaklı çoğu alternatifin gerçekten kullanıcı dostu olmadığı gerçeği. Ancak yine de, Google’ın alternatiflerinin tümünü olmasa bile, çoğunu kolayca kullanabileceğinizi düşünüyorum. Bununla birlikte, bazı uygulamalar için kendi web barındırıcınıza veya bir sunucuya erişmeniz de gerekebilir.

Arama motoru alternatifleri

DuckDuckGo ve Startpage, arama verilerinizin hiçbirini toplayamayan gizlilik merkezli arama motorlarıdır. Bununla birlikte, daha önce Google araması yaparken kullandığım her şeyi buralarda yapabiliyorum. Başka bir alternatif olarak da, %74’lük Pazar payına sahip olan Google’ın Çin’de engellenmesinden sonra kullanımı artan Ask.com ve Bing’i önerebilirim.

Tarayıcı (Chrome) alternatifleri

Mozilla Firefox son bir yılda çok büyük güncellemeler aldı, bu da onu önceki sürümlerden daha iyi bir araç haline getirdi. Firefox, gizliliği korumak için aktif olarak çalışan ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş tarafından oluşturuluyor. Bunun karşısında Chrome’u kullanmak için bence hiçbir neden yok. Opera ve Vivaldi tarayıcılarından ise, Chrome’u üs olarak kullandıkları için kaçınmanızı öneririm. Brave ise ikinci tarayıcım.

Hangouts ve Google Sohbet alternatifleri

Jitsi Meet açık kaynak ve Google Hangouts’a karşı kullanılabilecek ücretsiz bir alternatif. Doğrudan bir tarayıcıdan kullanabilir veya uygulamayı indirebilirsiniz. Hızlı, güvenli ve neredeyse her platformda çalışıyor. Bunun haricinde Zoom, profesyoneller arasında popüler hale geldi ancak çoğu özelliği kullanmanız için ödeme yapmanız gerekiyor. Açık kaynak ve güvenli mesajlaşma uygulaması olan Signal, aynı zamanda mobil cihazlarda bir çağrı fonksiyonuna da sahip. Skype’tan ise hem güvenlik hem de çirkin arayüzü sebebiyle kaçınmanızı öneririm.

Google Haritalar alternatifleri

Masaüstü: Here WeGo çok hızlı yükleniyor ve Google Haritalar’ın bulabileceği neredeyse her şeyi bulabiliyor. Ancak bazı nedenlerden dolayı, Japonya gibi bazı ülkelerde sorunlar yaşanabiliyor.

Mobil: Maps.me haritalarda benim de ilk tercihim oldu, ancak uygulamayı navigasyona odakladıktan sonra daha az kullanışlı hale geldi. Maps.me oldukça iyi ve Google’dan çok daha iyi çevrimdışı işlevlere sahip. Benim gibi sık seyahat edenlere çok yararlı. OpenStreetMap ise tüm kalbimle desteklediğim bir proje olmasına karşın işlevselliği çok eksik. Oakland’daki ev adresimi bile bulamadı.

Kolay ama ücretsiz olmayan alternatifler

Gmail’e bir alternatif ararken, başka bir teknoloji devini kullanmak istemedim. Yahoo Mail veya Microsoft Outlook da aynı şekilde gizlilikle ilgili kaygılarıma hitap etmiyordu. Unutmayın, pek çok Google hizmetinin ücretsiz olmasının sebebi, verilerimizden aktif olarak para kazanıyor olmalarıdır. Ben buna karşın şahsen gizliliğimi korumak için para ödemeye hazırım, ama herkesin bu seçimi yapacağını sanmıyorum.

Gmail alternatifi

ProtonMail, eski CERN bilim insanları tarafından kuruldu ve güçlü gizliliğe sahip bir ülke olan İsviçre’de bulunuyor. Ancak, ProtonMail hakkında bana gerçekten çekici gelen asıl şey, diğer gizlilik gerektiren e-posta programlarının aksine kullanıcı dostu olmasıydı. Arayüz, etiketlere, filtrelere ve klasörlere sahip Gmail’e benzer ve kullanmak için güvenlik veya gizlilik ayarları hakkında herhangi bir şey bilmeniz gerekmiyor. ProtonMail’in ücretsiz sürümü sadece 500MB depolama alanı sunar. Ben VPN hizmetiyle birlikte 5GB’lık bir alan için ödeme yapmayı tercih ettim. Başka bir alternatif olarak sadece gizlilik odaklı değil, kolay arayüz açısından Fastmail’i önerebilirim. ProtonMail’e benzer özelliklere sahip ayrıca Hushmail ve Tutanota da var.

Takvim alternatifleri

Fastmail Takvimi kullanmak benim için şaşırtıcı derecede zor oldu. Google ürünleri, yeni başlayanlar için artık alternatif oluşturma zahmetine bile girmeyecek kadar çok alanda var oldu. Takvim ile ilgili birkaç başka vasat seçeneği denedikten sonra bir öneri almayı ve Fastmail’i ikinci bir e-posta ve takvim seçeneği olarak seçtim.

Daha teknik

Burada yazacaklarım, bazı teknik bilgi veya web barındırma hizmetinize erişim gerektiriyor. Araştırdığım basit alternatifleri ekledim ancak ama seçim yapmadım.

Google Dokümanlar, Drive, Fotoğraflar ve Kişiler için alternatifler

NextCloud kullanıcı dostu bir arayüze sahip ve güvenli, açık kaynak bir bulut sistemi. Ancak Nextcloud’u kullanmak için kendi sunucunuza ihtiyacınız var. Benim kendi web sitem için zaten bir tane vardı ve ev sahibimin C-Panelinde Softaculous’u kullanarak NextCloud’u kolayca yükleyebildim. Ayrıca HTTPS sertifikasına ihtiyacınız var. NextCloud kullanmak bir Google Drive hesabı açmak kadar kolay değil, ancak çok da zor değil.

Ayrıca CalDev’i kullanarak telefonumla senkronize ettiğim fotoğraf depolama ve kişiler için bir alternatif olarak da Nextcloud’u kullanabiliyorum.

Diğer alternatifler: OwnCloud veya Openstack gibi başka açık kaynak seçenekleri de var ancak en iyisi olarak verilerinizden kâr etmeyen Dropbox ve Box’ı görüyorum.

Google Analytics alternatifleri

Matomo resmi olarak Piwic denilen bir analitik platformu. Google Analytics kadar zengin özellikleri olmasa da, temel web sitesi trafiğini anlamak için, trafik verisini Google’a hediye etmeden buradan yeterli bilgiyi alabiliriz. Bunun dışında açıkçası çok fazla bir alternatif yok. OpenWebAnalytics başka bir açık kaynak seçeneği olmasına rağmen GoStats ve Clicky gibi bazı kâr amaçlı alternatifler de var.

Android alternatifleri

Ne yazık ki akıllı telefon dünyası, Google’ın Android’i ve Apple’ın iOS’u gibi pazarın tamamını kontrol eden ikiliden ibaret hale geldi. Birkaç yıl önce Blackberry OS veya Mozilla’nın Firefox OS’u gibi var olan birkaç kullanılabilir alternatif artık korunmamaya başladı.

Dolayısıyla bence en iyi seçenek Lineage OS’dir. Google hizmetleri veya uygulamalar olmadan yüklenebilen yüksek gizlilik sahibi açık bir Android sürümü. Kurulum süreci basit olmadığından bazı teknik bilgi gerekiyor ancak kurulduğunda gerçekten iyi çalışıyor. Windows 10 Mobile, PureOS ve UbuntuTouch gibi sistemler de denemeye değer.

Beklenmeyen Zorluklar

Birincisi, yazdığım kullanılabilir alternatifler hakkında iyi kaynakların bulunmaması ve Google’dan diğer platformlara veri taşımaktaki zorluk nedeniyle tamamen geçişim planladığımdan çok daha uzun sürdü.

Gmail’e 2004’te katılmadan önce muhtemelen yılda bir kez e-postalarımı değiştirdim. İlk hesabım Hotmail’le oldu ve daha sonra Mail.com, Yahoo Mail ve Bigfoot gibi uzun zamandır unutulan hizmetleri kullandım. E-posta sağlayıcılarını değiştirdiğimde asla bir sorun yaşamadım. Tüm arkadaşlarıma adres defterlerini güncellemelerini ve diğer web hesaplarındaki e-posta adresini değiştirmelerini söylerdim. Ancak istenmeyen e postaları eski gelen kutularından bakarak sürekli güncellemek gerekiyordu. Aslında, Gmail’in en iyi yeniliklerinden biri de spam’i filtrelemeyi başarmasıydı. Bununla beraber artık e-postaları değiştirmeye de gerek duymuyorduk.

İnternet kullanımı için e-posta önemli bir anahtar. Bir Facebook hesabı açmak, çevrimiçi bankacılık kullanmak ve daha pek çok şey için ihtiyacınız var. Dolayısıyla, hesap değiştirdiğinizde, bu farklı hizmetlerin hepsinde e-posta adresinizi güncellemeniz gerekir.

Deneyimlerime göre bugün Gmail’den başka platforma değişiklik yapmak, hesap açmak için e-posta adresleri gerektiren tüm yerlerden dolayı büyük bir güçlük. Kullandığım birkaç site, hesabımı kapatmamı ve e-postalarımı değiştiremedikleri için yeni bir hesap açmamı istedi ve ardından hesap verilerimi manuel olarak aktardı. Ancak birkaçı da, beni müşteri hizmetlerini aramaya ve bir e-posta hesabı değişikliği isteğinde bulunmaya zorladı.

Peki bu Google alternatifleri iyi mi?

Bu soruya cevabım, bazılarının aslında daha da iyi olduğu. Jitsi Meet daha sorunsuz çalışıyor ve daha az bant genişliği gerektirdiği gibi Hangouts’tan da daha fazla platform dostu. Firefox daha kararlı ve Chrome’dan daha az bellek kullanıyor. Fastmail’in Takvimi ise çok daha iyi bir saat dilimi entegrasyonuna sahip.

Diğerleri de yeterli ve gerçekten işinizi görecek nitelikte. ProtonMail, Gmail’in özelliklerinin çoğuna sahip ancak daha önce kullanmakta olduğum Boomerang e-posta zamanlayıcısı gibi bazı yararlı entegrasyonlardan yoksundur. Aynı zamanda, eksik bir Kişiler arayüzü var, ancak bunun için de Nextcloud kullanıyorum. Nextcloud’dan bahsetmişken, dosyaları ve kişileri barındırmak için gerçekten harika ve şık bir not aracına sahip. Ancak, Google Dokümanlar’ın zengin düzenleme seçeneklerine sahip değil.

Bazı uygulamalar ise yerine göre kötü ya da iyi işleyebiliyor. Maps.me, bazı ülkelerde (Amerika dahil) çok daha kötü olan Google Haritalar’dan daha iyi bir işlevsellik sunuyor.

Diğer uygulamalar ise bazı özellikleri ya da işlevleri feda etmeyi gerektiriyor. Piwic, Google Analytics gibi ayrıntılı raporların veya arama işlevlerinin çoğundan yoksun. DuckDuckGo genel aramalar için iyi, ancak belirli aramalarla ilgili sorunlara sahip. Hem İngilizce hem de İngilizce olmayan bir içeriğe baktığımda da StartPage’in başarısızlığını görüyorum. Ancak günün sonunda Google’ı hiçbir şekilde özlemediğimi belirtmem gerek.

Aslında, kendimi özgür hissettim. Bu kadar çok ürün için tek bir şirkete bağımlı olmak, özellikle verileriniz genellikle ödeyeceğiniz şey olduğunda, bu bir tür ittifak yerine geçiyor. Dahası, bu alternatiflerin çoğu aslında daha iyi. Ve verilerinizi kontrol altında olduğunuzu bilmenin rahatlığını hissettiriyor.

Google ürünlerini kullanmaktan başka seçeneğimiz yoksa, tüketiciler olarak sahip olduğumuz o gücü kaybetmişiz demektir. Amacım Google’ı, Facebook’u, Apple’ı ve diğer teknoloji devlerini, kullanıcılara verilen tüm ekosistem içinde bizi zorlamaya çalışmaktan vazgeçmelerini sağlamak. Aynı zamanda yeni oyuncuların ortaya çıkıp rekabet edebilmelerini de istiyorum. Eskiden Google’ın yeni arama aracı, bir zamanlar sektörün devleri Altavista ve Yahoo’yla rekabet edebilirken, Facebook’un sosyal ağı da MySpace ve Friendster’la ufak da olsa rekabet edebildi. Çünkü internet o zamanlar daha iyi bir yerdi. Google’ı tamamen terk etmek zorunda değilsiniz. Ama diğer alternatiflere bir şans verin.

Bu yazı İlkan Akgül tarafından çevrilmiştir.

İçeriklerimize destek olun!